नवशिका

संदीप नूलकर
सोमवार, 19 ऑगस्ट 2019

शब्दाशब्दांत

काय सांगताय काय!
या आठवड्यात आपण पाहणार आहोत इंग्रजीमधील असा एक वाक्‌प्रचार ज्याचा उपयोग वाटला तर चुकीचा वाटतो, पण आहे मात्र बरोबर! एका वाचकाने मला या वाक्‌प्रचाराबाबत विचारले म्हणून त्याविषयी थोडे... 

हिंदीमध्ये ‘किसी की भावनाओं के साथ खिलवाड करना’ किंवा मराठीमध्ये ‘एखाद्याच्या भावनांशी खेळणे’ अशा वाक्‌प्रचारांचा उपयोग केला जातो. ‘Playing with someone’s emotions’ हा  वाक्‌प्रचार वाटायला मराठी किंवा हिंदीमधील या वाक्‌प्रचारांचे शब्दशः भाषांतर वाटतो. परंतु तसे नाही. इंग्रजीमध्ये खरोखरच असा वाक्‌प्रचार आहे. त्याचा अर्थ ‘to treat someone’s emotions inconsiderately for one’s own amusement’ असा होतो. 

आहेत असेही काही शब्द! 
शब्द : Cachet (noun) 
उच्चार : कॅशे. 
व्युत्पत्ती : From Old French dialectal cacher "to press, crowd," from Latin coactare "constrain." 
अर्थ : The state of being respected or admired; prestige, आदर, दर्जा. 
वापर : No other batsman enjoyed quite the cachet of Tendulkar.

शब्द : dilettante (noun) 
उच्चार : डिलटांटी. 
व्युत्पत्ती : A borrowing of Italian dilettante "lover of music or painting," from dilettare "to delight," from Latin delectare "to allure, delight, charm, please." 
अर्थ : A person who creates an area of interest, such as the arts, without real commitment or knowledge, नवशिका. 
वापर : According to a certain journalist, Rahul Gandhi is nothing but a well-intentioned dilettante.

परदेशी पाहुणे 
मेडिएवल 
The English language has borrowed the word ‘medieval’ from Latin. It means, resembling the Middle Ages, especially in being cruel, uncivilised or primitive, मध्ययुगीन. 
वापर : The house, with its medieval design, look splendid.

वा! वा! वाक्‌प्रचार 
In spite of oneself म्हणजे Although one did not want or expect to do so, एखाद्याची इच्छा नसताना अथवा अपेक्षित नसताना. 
वापर : Not the kinds to laugh too much, Vivek laughed in spite of himself. 

Explain oneself म्हणजे To expand on what one has said in order to make oneself clear, स्पष्टीकरण देणे. 
वापर : He spoke in such an ambiguous manner that he always had to explain himself later.

गल्लत करू नका
Peel (noun) म्हणजे The outer covering or rind of a fruit or vegetable, साल, टरफल. 
Peal (noun) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे A loud ringing of a bell or bells, घंटा जोराने वाजणे. 
Peel : Pieces of cucumber peel lay on the kitchen floor. 
Peal : The bell rang again. The long and loud peal was impossible to ignore. 

ही कुठली भाषा? 
आपण जो informal chat हा शब्द वापरतो तो ब्रिटनमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या इंग्रजीमधला आहे. त्याला अमेरिकेमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या इंग्रजीमध्ये fireside chat असे म्हणतात.

जमली आमची जोडी 
Court या क्रियापदाचा आणि trouble या नामाचा एकत्र वापर केला जातो. 
उदा.: By making statements against the Supreme Court verdict, the politician was actually courting trouble. 
अर्थ : Court trouble म्हणजे To invite trouble, त्रास ओढवून घेणे.

Take या क्रियापदाचा आणि lead या नामाचा एकत्र वापर केला जातो. 
उदा.: The teacher took the lead in organising a cultural event for her students. 

आजच्या ठळक बातम्या 
बातमी : Valley tense as rumors run havoc 
बातमीचा अर्थ : Tension in Kashmir owing to increasing rumors. 
स्पष्टीकरण : The headline uses the word ‘valley’ to imply ‘Kashmir’ and tries to bring out how the deployment of an additional 40,000 troops in Kashmir and the Amarnath Yatra being cancelled has led to more rumors about what the government might be planning.
अर्थ : Take lead म्हणजे पुढाकार घेणे.

शब्द एक, अर्थ दोन 
Light (noun) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) A device used to produce a flame or spark, ज्योत पेटवण्यासाठी किंवा ठिणगीसाठी वापरलेले यंत्र. 
उदा.: He wanted to smoke and asked his friend for a light. 

Light (adjective) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ)  म्हणजे Of little weight, not heavy, हलका. 
उदा.: Owing to its light weight, the sweater was easy to fold and pack. 

Works (noun) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) (treated as singular) (chiefly British) म्हणजे A place or premises in which industrial or manufacturing processes are carried out, कारखाना. 
उदा.: He got a new job in the engineering works. 

The works (noun) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे Everything needed, desired or expected, गरजेचे असलेले सर्व काही. 
उदा.: The event management company put on a great show lights, cameras, the works.

संबंधित बातम्या