शपथ घेणे

संदीप नूलकर
सोमवार, 11 मार्च 2019

शब्दाशब्दांत
 

काय सांगताय काय!
शाळेमध्ये नीट शिकवत नाहीत म्हणून असो किंवा शिकवलेले नीट समजत नाही म्हणून असो, आपल्याकडे क्‍लास लावण्याची प्रथा आहे. असे म्हणण्याची पद्धत केव्हा सुरू झाली कोणास ठाऊक, पण ‘क्‍लास लावणे’ किंवा ‘क्‍लासला जाणे’ ही मुळात भारतीय संकल्पना आहे. अर्थातच त्यामुळे आपण इंग्रजी बोलताना He goes for Math classes किंवा He has joined Math classes असे म्हणतो. पहिले तर जो आपण ‘लावतो’ किंवा ज्याला आपण ‘जातो’ तो ना तर क्‍लास असतो ना ट्यूशन. ती असते private tuition. कारण private tuition चा अर्थ केवळ teaching or instruction, especially of individual pupils or small groups एवढाच होतो आणि tuition तर मुलांची शाळा-कॉलेजमध्ये पण होत असतेच की! आपण जेव्हा ‘क्‍लास’ म्हणतो तेव्हा आपण ‘खासगी क्‍लास’बाबत बोलत असतो. सोपे करून सांगायचे झाले, तर आपण लावतो ती private tuition (त्याला आपण tuition असे म्हणू शकतो), शिक्षक खासगीरीत्या घेतात तीसुद्धा private tuition, पण ही private tuition देत (घेत नाही) असताना भरतो तो class. आणि हो, one does not go for classes or join classes, तर one attends classes or signs up for classes.

आहेत असेही काही शब्द! 
शब्द : Investiture (noun) 
उच्चार : इन्वेस्टिचर. 
व्युत्पत्ती : From Medieval Latin investitura ‘an investing,‘ from past participle stem of Latin investire ‘to clothe.‘ 
अर्थ : The action of formally investing a person with honours or rank, पदाभिषेक. 
वापर : Parents were invited to attend the investiture ceremony in
school to witness their daughter take oath as the House Prefect. 

शब्द : Akimbo (adverb) उच्चार : एकिंबो. 
व्युत्पत्ती : Of unknown origin, perhaps from Middle English phrase in keen bow ‘at a sharp angle‘, or from a Scandinavian word akin to Icelandic kengboginn ‘bow-bent,‘ Middle English Dictionary compares Old French chane/kane/quenne ‘can, pot, jug.‘ Many languages use a teapot metaphor for this, such as  Modern French faire le pot a deux anses ‘to play the pot with two handles.’
अर्थ : With hands on the hips and elbows turned outwards, कंबरेवर हात आणि कोपरे बाहेर वळवलेली. 
वापर : Her arms akimbo and aggressive body language left no 
doubt as to how angry she was.

परदेशी पाहुणे 
वॅंपायर 
The English language has borrowed the word ’vampire’ from French. It means, a corpse supposed to leave its grave at night to drink the blood of the living by biting their necks with long pointed canine teeth. 
वापर : His gang of friends loved watching vampire movie just because they found those movies scary. 

वा! वा! वाक्‌प्रचार 
With regard to म्हणजे As concerns, in respect of, च्या बाबतीत. 
वापर : The government has yet to take a decision with regard to the loan waivers for farmers. 
The first among equals म्हणजे The person or thing having the highest status in a group, एका समूहामधील सर्वांत मान असलेली व्यक्ती अथवा गोष्ट. 
वापर : Although they were all equally experienced managers, Mr Joshi was considered the first among equals owing to his proximity to the management.

गल्लत करू नका 
Feel (verb) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे To experience an emotion or sensation, जाणवणे, वाटणे. 
Fill (verb) म्हणजे To case a space or container to become full or almost full, भरणे.  Feel : She looked back because she felt someone touch her shoulder. Fill : He filled the glass with water to the brim. 

ही कुठली भाषा? 
आपण जो jumble sale हा शब्द वापरतो, तो ब्रिटनमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या इंग्रजीमधला आहे. त्याला अमेरिकेमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या इंग्रजीमध्ये rummage sale असे म्हणतात.

जमली आमची जोडी 
Take हे क्रियापद आणि oath या नामाचा एकत्र वापर केला जातो. 
उदा. It will be another few months before the new Central Cabinet takes oath. 
अर्थ : Take oath म्हणजे To promise while invoking a divine witness, शपथ घेणे.

Catch हे क्रियापद आणि flu या नामाचा एकत्र वापर केला जातो. 
उदा. Hot days and cold nights are coupled with pollution. That is perhaps why a lot of people are catching the flu this season. 
अर्थ : Catch the flu म्हणजे To be down with influenza, फ्लूचा ताप येणे. 

आजच्या ठळक बातम्या 
बातमी : It’s Didi versus the center in 
Kolkata 
बातमीचा अर्थ : Mamata Banerjee takes on the Central government in Kolkata. 
स्पष्टीकरण : This headline uses a very interesting way to describe the situation in Kolkata. Much like opponents in sports fight it out on the field, the headline suggests that the Trinamool Congress leader, Mamata Banerjee, has taken on the Central Government that she feels is behind the CBI moving against the Police Chief of Kolkata.

शब्द एक, अर्थ दोन 
Ton (noun) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) A hundred, शंभर. 
उदा. He was happy to have scored his first ton while also helping his team save the match. 

Ton (noun) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे Fashionable style of distinction, फॅशनेबल राहणीमान. 
उदा. Although they were not rich, the couple was invited to all high society parties simply because they had ton. 

Judge (verb) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे To form an opinion or conclusion about, तयार करणे किंवा निष्कर्ष बांधणे. 
उदा. It is difficult to judge from his looks what is going on in his mind. 

Judge (verb) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे To decide a case in a court of law, कोर्टामध्ये केसचा निकाल देणे. 
उदा. The case was judged by a special bench of the Supreme Court.

संबंधित बातम्या