यशस्वी होणे 

संदीप नूलकर
गुरुवार, 13 डिसेंबर 2018

शब्दाशब्दांत
 

काय सांगताय काय!
कुठलाही फॉर्म भरताना आपल्याला अनेक प्रश्‍नांची उत्तरे द्यावी लागतात. फॉर्म कुठल्या कारणासाठी भरतो आहोत, त्यानुसार प्रश्‍न जरी बदलत असले तरी साधारणतः नाव, आडनाव, पत्ता आणि लिंग हे प्रश्‍न तर बहुतेक वेळा विचारले जातातच. त्यामधल्या लिंगाबाबतच्या प्रश्‍नाबद्दल इंग्रजीत थोडा गोंधळ आहे. 
इंग्रजीमधून फॉर्म भरताना आपले लिंग जाणून घेण्यासाठी कधी Sex तर कधी Gender या शब्दांचा उपयोग केलेला दिसतो. यापैकी नेमका कुठला शब्द योग्य आहे व कुठला अयोग्य आहे? ब्रिटिश इंग्रजीच्या दृष्टीने पाहायचे झाले, तर वैद्यकीय कारणांसाठी सोडले तर नेहमीच Gender या शब्दाचा उपयोग करण्याचा सल्ला त्यांच्या सरकारी संकेतस्थळावरच दिला आहे. वैद्यकीय बाबींसाठी मात्र Sex या शब्दाचा उपयोग करावा असेही या संकेतस्थळावर नमूद केले आहे. त्यामुळे सर्वसाधारणतः आपणही Sex या शब्दाचाच उपयोग करावा. परंतु, काही अमेरिकन इंग्रजी भाषिकांचे मत आहे, की ब्रिटिश लोकांचा शिष्टाचाराचा भाग म्हणून ते Sex या शब्दाचा उपयोग टाळतात. पण तसे पाहिले तर तोच शब्द अधिक योग्य आहे. 
मराठीमध्ये जरी Sex आणि Gender साठी ‘लिंग’ हा एकच शब्द असला तरी व्याकरणाच्या दृष्टीने पाहिले तर Sex म्हणजे Either of the two main categories (male and female) into which humans and most other living things are divided on the basis of their reproductive functions, e.g. Adult of both sexes आणि Gender म्हणजे Either of the two sexes (male and female), especially when considered with reference to social and cultural differences rather than biological ones. The term is also used more broadly to denote a range of identities that do not correspond to established ideas of male and female, e.g. A condition that affect both genders, someone of the opposite gender.

आहेत असेही काही शब्द! 
शब्द ः Sirloin (noun)    उच्चार ः सरलॉईन. 
व्युत्पत्ती ः From Middle French surlonge, literally ‘upper part of the loin,‘ from sur ‘over, above‘and longe ‘loin,‘ from Old French loigne. 
अर्थ ः Good quality beef cut from the loin, कमरेमधून कापलेला मांसाचा तुकडा.    
वापर ः Fresh sirloin steaks can be very costly.

शब्द ः Murk (noun)   उच्चार ः मर्क. 
व्युत्पत्ती ः From Old Norse myrkr ‘darkness,‘ from Proto-Germanic *merkwjo- (source also of Old English mirce ‘murky, black, dark;‘ Danish mrk ‘darkness,‘ Old Saxon mirki ‘dark‘); Old Church Slavonic mraku, Serbo-Croatian mrak, Russian mrak‘ darkness;‘ Lithuanian merkti ‘shut the eyes, blink,‘ from *mer- ‘to flicker.‘ 
अर्थ ः Darknessor thick mist that makes it difficult to see, अंधकार, काळोख.    
वापर ः The driver could barely see the oncoming cars owing to the murk.

वा! वा! वाक्‌प्रचार 
The object of the exercise म्हणजे The main purpose of an activity, एखादी गोष्ट करण्यामागचे कारण. 
वापर ः The object of the exercise was to recover the money clients owed the company. 
To set the wheels in motion म्हणजे To do something to begin a process or to put a plan into action, प्रक्रिया सुरू करण्यासाठी काहीतरी करणे. 
वापर ः The couple set the wheels in motion to buy a new house.

गल्लत करू नका 
Coupe (noun) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे A shallow glass or glass dish, typically with a stem, in which desserts or champagne are served, दांडा असलेला उथळ ग्लास किंवा बशी. 
Coup (noun) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे A car with a fixed roof, two doors and a sloping rear, सारता न येणारे छप्पर, दोन दारे व निमुळत्या आकाराचा मागचा भाग असलेली गाडी. 
Coupe : Strawberries were served in a coupe along with fresh cream. 
Coup : The car was a coup, the best in its segment.

ही कुठली भाषा? 
आपण जो Popsicle हा शब्द वापरतो तो अमेरिकेमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या इंग्रजीमधला आहे. त्याला ब्रिटनमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या इंग्रजीमध्ये Ice lolly असे म्हणतात.

जमली आमची जोडी 
Fly हे क्रियापद आणि high या विशेषणाचा एकत्र वापर केला जातो. 
उदा.: He was flying high with a business that was doing extremely well. 
अर्थ ः  Fly high म्हणजे to be very successful, proper, खूप यशस्वी होणे.

Run हे क्रियापद आणि fever या नामाचा एकत्र वापर केला जातो. 
उदा.: The Doctor had put him on medication since he was running a high fever. 
अर्थ ः Run fever म्हणजे ताप असणे.

परदेशी पाहुणे 
मेमुआर 
The English language has borrowed the word ’memoir’ (मेमुआर) 
from French. It means, a historical account or biography written 
from personal knowledge, स्वानुभावातून लिहिलेली भूतकाळातील गोष्ट किंवा दाखला. 
वापर ः The seasoned journalist’s political memoirs, published 
after his death, sold like hot cakes.

आजच्या ठळक बातम्या 
बातमी ः Rains go on the rampage in the city 
बातमीचा अर्थ ः Heavy rains in the city cause damage to property.  
स्पष्टीकरण ः This headline uses the phrase ’to go on a rampage’ that journalists usually use in case of violent mobs that go on a destructive spree, causing damage to property. This is a clever use of the expression because a certain spell of rain was so heavy that it did exactly that, caused damage to property.

शब्द एक, अर्थ दोन 
Tan (noun) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) A golden-brown shade of skin developed by pale-skinned people after exposure to the sun, उन्हाने रापणे किंवा उन्हामुळे त्वचा काळवंडणे. 
उदा.: Many Europeans are seen getting a tan by sunbathing on Goan beaches. 

Tan (verb) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) To convert animal skin into leather by soaking in a liquid containing tannic acid or by the use of other chemicals, टॅनिनमध्ये भिजवत ठेवून प्राण्याच्या कातड्यापासून चामडे बनवणे. 
उदा.: The factory skins dead animals and tans hides for the export market. 

Talk (verb) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) to speak, बोलणे. 
उदा.: He talked to at length about his problems before he quit his job. 

Talk (noun) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) म्हणजे rumour, gossip or speculation, अफवा, तर्क. 
उदा.: There was talk of their affair much before the newspapers came out with a cover story.
 

संबंधित बातम्या