लग्नाची पंगत

सुप्रिया खासनीस    
गुरुवार, 26 एप्रिल 2018

फूड पॉइंट
लग्नाच्या कार्यक्रमात जेवणाला अनन्यसाधारण महत्त्व असते. लग्नाला येणारा प्रत्येक अतिथी भोजन करून तृप्त व्हावा असे यजमानांना वाटत असते; मग ते सीमांत पूजनाचे जेवण असो किंवा लग्नातील सुरुची भोजन असो. त्यातील पक्वान्नाला विशेष महत्त्व असते. आपल्या खाद्यसंस्कृतीमध्ये पक्वान्नांसह भोजन म्हणजे पर्वणीच. अशाच काही पक्वान्नांच्या रेसिपीज. 

मुगाच्या डाळीचा शिरा
साहित्य : एक वाटी मुगाची डाळ, एक वाटी साखर, अर्धी ते पाऊण वाटी तूप, चार-पाच वेलदोड्यांची पूड, काजू, बेदाणे, केशर, किंवा केशरी रंग, दीड ते दोन वाट्या दूध. 
कृती : हलवा करण्यापूर्वी प्रथम मुगाची डाळ चार ते पाच तास पाण्यात भिजत घालावी. नंतर पाण्यातून धुवून काढून व स्वच्छ धुवून मिक्‍सरवर बारीक वाटावी. कढईमध्ये तूप गरम करावयास ठेवावे. गरम झाल्यावर त्यात वाटलेली डाळ घालून ती बदामी रंगावर भाजावी. तूप सुटू लागल्यावर त्यातील तूप काढून घ्यावे. नंतर त्यात दूध व केशर घालून डाळ चांगली शिजवावी. (दुधाऐवजी पाणी घातले तरी चालते.) डाळ चांगली मऊ झाल्यावर त्यात साखर घालावी. चांगली वाफ आल्यावर वेलदोड्याची पूड, काजूचे काप व बेदाणे घालावेत. नंतर बाजूला काढून ठेवलेले तूप कडेने सोडावे.

बदाम रबडी
साहित्य : दोन लीटर दूध, साखर, केशर अगर केशरी रंग, वेलदोडा पूड, बदामाचे बारीक काप, दीड ते दोन वाट्या.
कृती : शक्‍यतो पसरट भांड्यात किंवा कढईमध्ये दूध आटवण्यास ठेवावे. दूध आटवत असताना सारखे हलवत राहावे. चांगली रबडी होण्यास दोन लीटर दूध एक लिटरपर्यंत आटवावे. नंतर त्यात पुरेशी साखर घालून एक उकळी आणावी. नंतर त्यात केशर, वेलदोडा पूड घालावी. बदाम प्रथम १० मिनिटे कोमट पाण्यात भिजवावे. नंतर त्याची साले काढून त्याचे बारीक काप करून ते रबडीत घालावे. चांगले हलवून एकसारखे करावे. रबडी थंड खाण्यास चांगली लागते. त्यामुळे खाण्यास देताना थंड द्यावी.

सीताफळ रबडी
साहित्य : दूध दोन लीटर, बदाम काप, पिस्ते काप, चारोळ्या, अर्धा किलो सीताफळाचा गर (पल्प).
कृती : प्रथम दूध पसरट भांड्यात किंवा कढईत साधारण सव्वा लिटरपर्यंत आटवावे. नंतर तयार सीताफळाचा गर किंवा सीताफळे असतील तर त्याच्या बिया काढून अर्धा किलो गर घ्यावा. दूध थंड झाल्यावर त्यात पुरेशी गोडीनुसार साखर, सीताफळाचा गर घालून एकसारखे करावे. सीताफळ रबडी पूर्ण गार झाल्यावर त्यात बदामाचे किंवा पिस्त्याचे काप घालावेत. ही रबडी जेवढी थंड तेवढी चांगली लागते. तसेच सीताफळाचा सुंदर वासही त्याला येतो.

रसमलाई
साहित्य : एक लीटर दूध, अर्धी वाटी साखर, १ चमचा कॉर्नफ्लोअर, बदाम, बेदाणे, पिस्ते, तयार रसगुल्ले.
रसगुल्ले साहित्य व कृती : तयार पनीर, थोडा मैदा, डाळीएवढा सोडा, पाकासाठी साखर. 
तयार पनीर घेऊन चांगले मळावे. नंतर त्यात मैदा व सोडा घालून खूप मळावे. साखरेत पाणी घालून कच्चा पाक तयार करावा. मळून घेतलेल्या पनीरच्या गोळ्यामधून हलक्‍या हाताने सुपारी एवढ्या लहान गोळ्या कराव्या व त्या पाक उकळत असताना उकळत्या पाकात टाकाव्यात. मधून मधून वर पाण्याचा हबका मारावा. म्हणजे पाक घट्ट होणार नाही. रसगुल्ला भांड्यात पाणी घेऊन त्यात टाकून बघावा. एकदम तळाला गेला तर तयार झाला असे समजावे. नाहीतर रसगुल्ला पाकात अधिक उकळू द्यावा.
समलाई कृती : दूध आटवून पाऊण लीटर करावे. दाटपणा येण्यासाठी एक चमचा कॉर्नफ्लॉवर दुधाला लावावे. नंतर त्यात साखर, बदाम, पिस्त्याचे काप, बेदाणे आणि तयार केलेले रसगुल्ले सोडावेत. एक उकळी आल्यावर खाली उतरावे. गार झाल्यावर डिशमध्ये रसगुल्ल्यासह दूध घालून, आवडत असल्यास त्यावर गुलाबपाणी शिंपडून खावयास द्यावे. रसमलाई जितकी थंड तितकी खावयास चांगली लागते. शक्‍यतो फ्रीजमध्ये ठेवावी.

गुलाबजाम
साहित्य : दोन वाट्या खवा, अर्धी वाटी आरारूट, तळणासाठी तूप, चिमूटभर सोडा, तीन वाट्या साखर.
कृती : आरारूट पाण्यात भिजवून घेऊन खव्यामध्ये मळावा. पोळीच्या कणिके इतपत भिजवून घेतो तेवढा मळावा. पाणी घालून सैलसर खव्याचा गोळा करावा. मळलेल्या खव्याचे लहान अगर लांबट गोल गोळे करावेत. तळावयास बरेच तूप घ्यावे. तूप तापल्यानंतर मंदाग्नीवर खव्याचे गोळे सोडून ते गोल गोल फिरवून मंद तळावेत. लालसर रंग आल्यावर गुलाबजाम तयार होतात. साखरेचा एकतारी पाक करून गरम पाकात गुलाबजाम सोडावेत. साधारण गार झाल्यावर रोज इसेन्स टाकावा.

रस मंजिरी 
साहित्य : दोन लीटर दूध गुलाबजामसाठी अर्धी वाटी खवा, एक वाटी साखर, पाव वाटी शेवया, आरारूट, बदामाचे काप, केशर किंवा केशरी रंग, वेलदोडा पूड.
कृती : नेहमीच्या गुलाबजामच्या कृतीप्रमाणे खव्यामध्ये आरारूट घालून सुपारी एवढ्या आकाराचे गुलाबजाम करावेत. एकवाटी साखरेच्या पाकात ते मुरण्यास ठेवावेत. शेवया बदामी रंग येईपर्यंत तुपावर परतून त्यावर लगेच पाणी घालून त्या निथळत ठेवाव्यात. दूध आटवून निम्मे करावे. ते थोडे थंड झाल्यावर पाकासकट गुलाबजाम, शेवया, केशर, बदामाचे काप, वेलदोडा पूड घालून हलक्‍या हाताने ढवळावे व एक उकळी आणावी.

मोती हलवा
साहित्य : चार वाट्या बुंदीच्या कळ्या, एक वाटी साखर, अर्धी वाटी खवा, वेलदोडा पूड, काजू, बदाम, केशर किंवा केशरी रंग व चांदीचा वर्ख.
कृती : बुंदी- प्रथम चन्याचे पीठ घेऊन त्यात गरम केलेले तूप (पीठ साधारण अर्धा किलो घ्यावे) अर्धी वाटी व थोडे मीठ घालून पीठ मध्यम शिजवावे. पीठात गोळा होऊ देऊ नये. नंतर कढईत तळणासाठी रिफाइंड तेल किंवा तूप टाकून बुंदीच्या झाऱ्याने कळ्या पाडाव्यात. 
हलवा कृती : तयार झालेल्या बुंदीचा आकार मोठा असावा. मोतीचुरपेक्षा मोठा असावा. खवा जरा भाजून घ्यावा. साखरेत पाणी घालून एकतारी पाक करावा व त्यात खवा, केशर किंवा रंग, वेलदोडा पूड, काजू, बदामाचे काप असे सर्व साहित्य घालून झाऱ्याने ढवळून मिश्रण सारखे करावे. गरम पाकातच बुंदीच्या कळ्या घालाव्यात. थोड्या वेळाने कळ्या पाकातून काढून एका थाळीत घालाव्यात. सुकल्या सारख्या होईपर्यंत मधून मधून झाऱ्याने हलवाव्यात. वर्खाचे लहान लहान तुकडे हलव्यावर पसरून टाकावेत.

शादी ब्रेड रबडी (तुकडा)
साहित्य : आठ ते दहा ब्रेडचे स्लाईस, तळणासाठी तूप किंवा रिफाइंड तेल, साखर, बदाम, पिस्ते काप, बेदाणे.
रबडीसाठी साहित्य - दीड लीटर दूध, २ ते ३ चमचे मिल्क पावडर, वेलदोड्याचे दाणे ठेचून.
कृती : प्रथम दूध गरम करून उकळी आणावी व मंदाग्नीवर दूध ढवळत आटवावे. साधारण दोन चमचे मिल्क पावडर घालून दूध पाऊण लीटर होईल एवढे आटवावे. साखर घालून ढवळावे. गार झाल्यावर बदाम पिस्ता काप घालावे. ब्रेडच्या कडेच्या तांबूस कडा काढून त्याचे प्रत्येकी दोन प्रमाणे त्रिकोणी तुकडे करावेत. हे तुकडे तूप किंवा तेलात सोनेरी रंगावर तळून घ्यावेत. साखरेचा पाक करण्यासाठी साखर व पाणी एकत्र करून एकतारी पाक करावा. ब्रेडचे तळलेले तुकडे पाकात बुडवून काढावेत व डिशमध्ये बाजूला ठेवावेत. खाण्यास देताना ब्रेडचे तुकडे घेऊन त्यावर बदाम पिस्ता घालून केलेली रबडी घालावी. ब्रेडचे तळलेले स्लाईस पाकात न घालता त्यावर नुसती रबडी घालून व काजू काप घालूनही छान लागतात. शाही ब्रेड थंडच छान लागतो.

आंब्याचा शिरा
साहित्य : एक वाटी रवा, दोन मोठे चमचे तूप, दीड वाटी दूध, अर्धी वाटी मॅंगो पल्प किंवा रस, पाऊण वाटी साखर, बेदाणे, काजू.
कृती : रवा तुपावर खमंग भाजावा. गुलाबी झाला की त्यात निम्मे दूध घालून वाफ आणावी. दरम्यान उरलेले दूध व आंब्याचा रस एकत्र करावा. दोन मिनिटांनी झाकण काढून रवा हलवावा. दूध व आंब्याचे मिश्रण घालावे. हलवावे व पुन्हा वाफ आणावी. साखर घालून हलवावा. झाकण ठेवावे. साखर विरघळली की गॅस बंद करावा. नंतर त्यावर काजू, बेदाणे घालावेत.

खीर मोहन
साहित्य : पाव किलो पनीर, खवा पाव किलो, मैदा ५० ग्रॅम, किंचित सोडा, बेदाणे, वेलदोडा पूड, तूप.
कृती : पनीरमध्ये खवा, मैदा व किंचित सोडा घालून खूप मळावे. या मळलेल्या गोळ्याचे लांबट गोल आकाराचे लहान लहान गोळे करून घ्यावेत. या गोळ्यांमध्ये बेदाणे घालावे. हे गोळे मंद विस्तवावर तुपात लाल रंगावर तळावेत. साखरेचा कच्चा पाक तयार करून त्यात तळलेले गोळे (खीर मोहन) घालावे. व पाच ते दहा मिनिटे पाकात ठेवल्यावर बाहेर काढावेत. नंतर पाक पुन्हा विस्तवावर ठेवून जरा पक्का पाक करावा व त्यात हे खीर मोहन घालावेत. 

अननस श्रीखंड
साहित्य : अर्धा किलो चक्का, अर्धा किलो साखर, बदाम, पिस्ते, साधारण वाटीभर बारीक चिरलेले अननसाचे तुकडे, पुरेसा पाईनापल इसेंस.
कृती : प्रथम चक्का चांगला फेटून घ्यावा. नंतर त्यात साखर घालून एकसारखे घोटावे. थोड्या वेळाने अननसाच्या फोडी घालाव्यात. थोडा पायनापल इसेन्स घालून काजू पिस्त्याचे काप घालावेत. अननसाचा सुरेख स्वाद येऊन पायनापल खंडाचा रंगही छान दिसतो. ज्यावेळी अननस उपलब्ध नसेल त्यावेळी पायनापच्या इसेन्सचा पूर्ण वापर केला तरी चालतो.

आम्रखंड
साहित्य : एक किलो चक्का, ३ हापूस आंब्याचा रस किंवा २०० ग्रॅम तयार मॅंगो पल्प, १ किलो साखर.
कृती : प्रथम चक्‍क्‍यामध्ये साखर मिसळावी व पातेले दोन तास झाकून ठेवावे. नंतर त्यामध्ये आमरस किंवा पल्प मिसळावा. श्रीखंड यंत्रावर चक्का, साखर व आमरस गाळून घ्यावे व एकजीव करावे. आमरस घालावयाचा नसेल तर श्रीखंड गाळून झाल्यावर त्यात तीन हापूसच्या आंब्याचा साले काढून बारीक फोडी करून घातल्यासही आम्रखंड चांगले लागते.

फोटो फीचर

संबंधित बातम्या